Monthly Archives: September 2013

Wasim’s story and the cruel fate of refugees in Greece


Post image for Wasim’s story and the cruel fate of refugees in Greece

Many men, women and children continue to die at the borders of Europe as they flee their homeland. If they survive, they will be treated as criminals.

By Sofiane Ait Chalalet and Chris Jones

Wasim is a refugee from Syria. In late July he was dropped by boat on a remote, densely wooded and rocky shore of Samos island, with his wife, young son and baby daughter. Without enough water or food, he swam to find help. Ignored by passing boats, he eventually found help, and from there went to the police. He was immediately arrested and held for a subsequent six weeks. Throughout this time and despite, from the beginning, pleas that someone look for his wife and children, he heard nothing from or about them. Six weeks later he would find them dead.

We first met Wasim Abo Nahi at the beginning of September. He had just returned to Samos island in the eastern Aegean from Athens, where he had been held for processing as an undocumented refugee. He was accompanied by his nephew, Abdallah and Mohammed, a friend from Athens. All of them are Palestinian refugees.

Wasim had returned to Samos to search for his wife, Lamees, his 9-month-old daughter Layan, and 4-year-old son Uday, whom he had left on the island six weeks earlier when he was detained. He was overwhelmed with anxiety as none of their families or friends had heard anything from Lamees during those weeks. He feared that they were dead, but as no trace of them had been found he hoped that they were still alive and being sheltered somewhere on the island.

Wasim’s deepest fear was that his family had perished in the forest fire which had engulfed the remote mountain side soon after he had left them in his desperate search for help after they had landed from Turkey. It was to this area desolated by the fire that we returned on Sunday September 1st . Even scorched and burnt it was a difficult terrain with no paths or roads where we had to break through charred shrubs to make any progress. With Wasim leading the way we eventually found the place where they had first landed. There were some baby clothes and pampers. Importantly, they were just outside the area of the fire so there was still hope, although the fact that there had been no sighting of the family or contact with her cast a despairing shadow.

Wasim was desperate to find them. Every day he and his friends scoured the mountain side, sometimes accompanied by a few police officers and a couple of volunteers from an Athens-based human rights group. On Friday afternoon, Mohammed, Abdalah and Sofiane found some heavily charred remains and gold bracelets worn by his children and wife. Although we now await the results of the DNA tests on what little remains, we have little doubt that these are the remains of Wasim’s family.

Sadly, Wasim’s tragedy is all too common. There is abundant evidence that many men, women and children continue to die at the borders of Europe as they flee their homeland as refugees. And if they survive and breach the frontier and arrive, as they do every week, on islands close to Turkey –such as Samos — they are then treated as criminals and subject to all kinds of de-humanising treatment. The direct cause of the death of Wasim’s family may have been the fire, but in truth it was a much bigger set of policies and politics which killed his family. If these tragedies are to be avoided — as they can and should be — it is these wider systems and processes that need to be changed.

Fleeing the conflict engulfing Syria and the Palestinian refugee camp in Latakia where they had lived, their options were severely limited. Wasim’s passport, which identifies him as a Palestinian refugee living in Syria, is worthless as a travel document. None of the neighbouring Arab states recognise this passport and would refuse him entry. The same applies to much of the rest of the world, which ruled out travelling to Damascus and leaving by plane which he could have afforded. So he took the route of thousands of refugees without papers and travelled through Turkey and paid 7,000 euros to be brought across the narrow stretch of the Aegean to Samos. The legacy of the Nakba, when so many Palestinians like Wasim’s grandparents and parents fled cities such as Haifa in 1948, runs deep and continues to condemn thousands to miserable lives in refugee camps, where their rights are deeply compromised and limited. This needs to change.

But whatever their nationality, what kind of world forces refugees fleeing for their lives and their sanity to go “underground” in order to find safety? Why are they exposed to such vulnerabilities and exploitation which leads so many to dangerous boats and end expensive routes into Europe? In the case of Wasim, this led to him and his family being dropped on a rugged and isolated part of Samos which trapped him and his young family. They couldn’t get out. This needs to change.

Much of Wasim’s experience in Samos and then Athens was framed by the demonisation of undocumented refugees and migrants both here in Greece and sadly throughout much of Europe. As soon as Wasim and his family took the small boat from Turkey to Samos, this context of hostility kicked in as they evaded the patrols of the border police (Frontex) and the Greek coastguard. Samos is not just another Greek holiday island. It is on the very frontier between Europe and Asia. Its waters are not simply full of bathing tourists but the more sinister para-military patrol boats that daily motor around its shores. It is as if we were at war. The refugees need to be repulsed. They are the enemy. These ideas have to be changed. They are abhorrent.

The consequences, as Wasim discovered, are deadly. In his case it meant instant incarceration, handcuffed to a chair. His desperation is unimaginable. His family were trapped without food and water in the blistering summer heat . Their safety depended on him finding help. They were waiting for him. Instead he was arrested and his terror ignored. For the authorities he was not only another undocumented refugee but the prime suspect of causing the fire which engulfed his family. It was 4 days before a small effort was launched by the police to find his wife and children. They found nothing, but then the search was minimal.

Cruel indifference had condemned Wasim and his family from the moment they arrived on Samos. The traffickers he had paid to bring them to Samos had assured him they would be met on the island and taken on to Athens. But there was no one waiting. Realising their difficulty he used his mobile phone to make contact with the Turkish authorities who in turn contacted the police on Samos. Eventually he was able to talk with someone on the island who in the end organised for a patrol boat to be sent to locate them. By this time it was dark, but using the remaining battery life in his phone he was able by using the flash on the phone’s camera to get a signal to the boat. But the rocky coastline and the darkness meant that there could be no immediate rescue. But as far as Wasim was concerned contact had been made and he and his wife settled the children for the night expecting to be rescued in the morning. But in the morning, nothing. No boat, no rescue attempt via the land. They had been abandonned. Had it been a family of young European tourists in such a position, there can be no doubt that the response would have been completely different. This should not be tolerated.

The police and other state agencies have much to answer for, but this is not enough. From the highest levels, both in Greece and throughout Europe, a policy and ideology has been created which presents a warped construction of undocumented refugees as a danger and a threat. There is no element of humanity. The response of the state is that of arrest, imprisonment and removal. The facilities provided which are regularly and routinely condemned by NGOs and intergovernmental refugee agencies as unfit for human life illustrate this all too well. Even if some of those working in these facilities are deeply moved by the suffering they encounter, the system remorselessly grinds on. This needs to change.

What has caused so many here on Samos to feel shame about what happened to Wasim and his family is the way in which these ideas and practices have spread. When Wasim realised that they had been abandoned he left his trapped family to seek help. The density of the forest meant that he went back into the sea and swam around the coast until he could see a way out to a small house. Whilst in the sea he shouted for help to the small fishing boats that passed by. Some responded and came over to him but then turned away when they saw he was a refugee. As one young friend asked, “what has happened to us that we could do such a thing?”

The answer sadly is that the Greek state has made many (but not all) too afraid to help anyone who is a refugee. It is more than probable that the fishermen who failed to rescue Wasim were fearful that their boats would be confiscated if they helped. One of our friends had his car confiscated and then sold by the state when it was found that he was carrying undocumented refugees. Another friend, an older woman who runs a small guest house was terrified when four Iranian refugees turned up wanting a room to shelter in prior to catching the ferry to Athens. She feared that she would lose her guest house if the authorities discovered her helping them, although she did.

Earlier this summer, two Pakistani refugees — with papers — were prosecuted on Samos for “illegal hospitality” as they had offered room to two undocumented refugees. Making people fearful, scaring them into losing their humanity, is a terrible thing to do to someone. This is happening here. It cannot and should not be tolerated.

In the meantime, Wasim is overwhelmed by grief. He only wanted to bring his family to safety, he says. Instead he brought them to their death. For his sake, and all those other thousands of refugees, who without papers are invariably poor, we have to find ways to change these policies, practices and ideologies which kill and wound and which distort the humanity of us all.

Sofiane Ait Chalalet is Algerian and came to Samos 7 years ago as a refugee. Chris Jones is British and came to live in Samos 6 years ago after 30 years as a social science professor in English universities.

Published by ROAR Magazine, 23 Sept  2013


Here is the article translated into Turkish by  Translate for Justice:


Wasim’in Hikâyesi ve Yunanistan’da Mültecileri Bekleyen Kader

Posted on 28.10.2013

İngilizce’den çeviren Translators for Justice

Sofiane Ait Chalalet ve Chris Jones

Hâlâ ülkesinden kaçan kadın, erkek; genç, yaşlı birçok mülteci Avrupa sınırlarında yaşamını yitiriyor. Hayatta kalmayı başaranlar ise suçlu muamelesi görüyor.

Wasim Suriyeli bir mülteci. Temmuz ayının sonlarında bir gün, karısı, oğlu ve altı aylık kızıyla birlikte tekneyle Sisam Adası’na gelerek adanın sarp, gözden ırak ve gür ağaçlıklı bir kıyısına bırakıldılar. Yeteri kadar suları ve yiyecekleri olmadığından Wasim yardım aramak için denize açıldı. Geçen teknelerin görmezden geldiği genç adam sonunda kendisine yardım edecek birilerini buldu; ama bu kişiler tarafından polise teslim edildi. Hemen tutuklandı ve sonraki altı hafta boyunca tutuklu kaldı. Wasim başından beri birilerinin eşi ve çocuklarıyla ilgilenmesini talep etse de bu süre boyunca onlardan ya da onlarla ilgili hiçbir haber alamadı. Altı hafta sonra ise karısı ve çocuklarının ölmüş olduğunu öğrenecekti.

Wasim Abo Nahi ile Eylül başlarında tanıştık. Yasadışı ilticadan tutuklu kaldığı Atina’dan Doğu Ege’deki Sisam Adası’na yeni dönmüştü. Yanında yeğeni Abdullah ve Atina’dan arkadaşı Muhammed de vardı. Hepsi Filistinli mülteciler.

Wasim altı hafta önce gözaltına alındığında adada kalan eşi Lamees, dokuz aylık kızları Layan ve dört yaşındaki oğulları Uday’ı bulmak için dönmüştü Sisam’a. Akrabaları veya arkadaşlarından hiçbiri geçen süre boyunca karısı Lamees’ten haber almadığı için meraktan ne yapacağını şaşırmış haldeydi. Hayatlarını kaybetmiş olmalarından korkuyordu ama onlara dair hiçbir iz bulunmadığından hâlâ hayatta olduklarını ve adada bir yerde kendilerine bakıldığını ümit ediyordu.

Türkiye’den Sisam Adası’na gelmelerinin ardından Wasim yardım bulma umuduyla ailesinden ayrılarak adayı terk etmiş, kısa bir süre sonra ise adanın dağ tarafında orman yangını çıkmış. Wasim’in en büyük korkusu karısıyla çocuklarının bu yangında can vermiş olmasıydı. 11 Eylül Pazar günü birlikte yangında kül olan bölgeye gittik. Burası patikaları ve yolları olmayan zor bir araziydi; bitki örtüsünün yanıp kavrulmuş olmasına rağmen ilerleyebilmek için kömüre dönmüş çalıların arasından kendimize yol açmak zorunda kalıyorduk. Wasim’in rehberliğinde nihayet karaya ilk ayak bastıkları yeri bulabildik. Etrafta bazı bebek giysileri ve bebek bezleri vardı. Eşyalar yangın yerinin hemen dışında bulunmuştu; yani hâlâ ümit vardı, ama kimsenin aileyi görmemiş veya onlardan haber almamış olması ümide gölge düşürüyordu.

Wasim onları bulmak için elinden ne geliyorsa yapmaya hazırdı. Her gün arkadaşlarıyla birlikte, bazen birkaç polis memuru ve Atina’daki bir insan hakları derneği gönüllülerinin eşliğinde dağ yamaçlarını didik didik aradılar. Cuma günü öğleden sonra Muhammed, Abdullah ve Sofiane, fena halde yanmış ceset parçalarıyla Wasim’in çocuklarıyla eşinin taktığı altın bilezikleri buldu. Şu anda bulunan parçalar üzerinde yapılan DNA testlerinin sonuçlarını bekliyor olsak da, bunların Wasim’in ailesine ait olduğuna dair pek kuşkumuz yok.

Ne yazık ki bu trajedi yalnızca Wasim’in başına gelmedi. Ülkesinden kaçan kadın, erkek; genç, yaşlı birçok insanın Avrupa sınırlarında yaşamını yitirdiğine dair birçok bilgi ulaşıyor elimize. Sisam gibi Türkiye’ye yakın adalarda her hafta sınırı sağ salim geçmeyi başaran birçok mülteci suçlu muamelesi görüyor ve onlara insan değillermiş gibi davranılıyor. Bu örnekte, Wasim’in ailesinin birinci ölüm sebebi yangın olabilir, ama aslında karısıyla çocuklarının ölümüne sebep olan, Avrupa ülkelerinin mültecilere yönelik politikası. Bu trajedilerin önüne geçilecekse, ki bu hem mümkün hem de acilen gerekli, bu düzenin ve bu süreçlerin bir an önce değişmesi gerekiyor.

Suriye’yi ve Lazkiye’deki Filistin mülteci kampını saran çatışmalardan kaçarken Wasim ve ailesinin seçenekleri çok sınırlıydı. Wasim’i Suriye’de yaşayan bir Filistinli mülteci olarak tanımlayan pasaportu, bir seyahat belgesi olarak hiçbir işe yaramıyor. Komşu Arap devletlerinin hiçbiri bu pasaportu tanımıyor ve hepsi bu pasaporta sahip kişilerin ülkelerine girişini reddediyor. Dünyanın geri kalanının büyük bölümü için de aynı durum geçerliydi; bu yüzden uçak yolculuğu masrafını karşılayabilecek olmalarına rağmen Şam’a gidip oradan bir uçakla Avrupa’ya seyahat etmeleri de bir seçenek değildi. Bu yüzden seyahat ve iltica belgesi olmayan binlerce mültecinin yolunu izleyerek Türkiye’ye geldiler ve Ege Denizi’ni geçip Sisam’a çıkmak için 7000 € ödediler. Wasim’in dedelerinin kuşağından pek çok Filistinliyi 1948 yılında Hayfa gibi şehirleri terk etmek zorunda bırakan Nakba’nın anısı hâlâ canlı ve binlerce kişiyi haklarının ihlal edildiği, kısıtlandığı mülteci kamplarındaki sefil hayata mahkum ediyor. Bu artık değişmeli.

Ancak her milletten, hayatını kurtarmaya, akıl sağlığını korumaya çalışan binlerce mülteciyi; güvenli bir yer arayışıyla “yeraltı”na iten nedir? İnsanları, hayatların pamuk ipliğine bağlı olduğu teknelerle Avrupa’ya pahalı yolculuklar yapmaya zorlayan böylesi zaaflar neden kaynaklanıyor? Wasim’in hikâyesinde bu durum, ailecek Sisam’ın ıssız ve kayalık bir bölgesinde bir başlarına kalmalarına sebep oldu. Oradan çıkamadılar. Bu değişmeli.

Wasim’in Sisam ve Atina’da yaşadıklarının çoğu hem Yunanistan’da hem de ne yazık ki Avrupa’nın büyük bölümünde yasadışı mülteci ve göçmenlerin şeytanlaştırılmasına dayanıyor. Wasim, karısı ve çocukları; Türkiye’den Sisam’a giden küçük tekneye biner binmez bu düşmanlık ağına takılmış oldular; sınır polisinin (Frontex) ve Yunan sahil güvenliğinin sınır devriyelerinden kaçmaya çalışıyorlardı. Sisam sıradan bir tatil adası değil; Avrupa ve Asya arasındaki sınırda bulunuyor. Plajları sadece denizin keyfini çıkaran turistlerle değil, her gün kıyılarında devriye gezen sinsi jandarma botlarıyla dolu. Sanki savaştaymışız gibi. “Mültecilerin geri püskürtülmesi gerekiyor.” “Onlar düşmanlarımız bizim”. Bu nefret dolu düşünceler değişmeli.

Wasim’in de tecrübe ettiği üzere, bu olaylar silsilesi sonuçta insan hayatına mal oluyor. Kendisi, ailesine yardım aramak için ormanın dışına çıktığı an hemen kelepçelenerek bir polis hücresinde hapsedildi. Karısıyla çocuklarının can güvenliği ve sağlığıyla ilgili talepleri yetkililer tarafından göz ardı edildi, polis ailenin bulunması için ancak günler sonra küçük çaplı bir araştırma başlattı. İçme suları bittiği için ailesinin zor ve çaresiz durumda kaldığını anladığında cep telefonundan aradığı acil servis görevlileri onları insafsızca yüzüstü bıraktı. Adada geçirdikleri ilk gece bir devriye botu kıyıda onları tespit etmişti ama bir daha dönmedi. Eğer öyle bir konumda Avrupalı genç bir turist ve ailesi olsaydı sonucun tamamen farklı olacağına hiç şüphe yok. Bu duruma göz yumulmamalı.

Polis ve diğer devlet kurumlarının vermesi gereken çok hesap var ama hesap vermek yeterli değil. Yunanistan’da ve Avrupa’da en üst düzeyden öyle bir politika ve ideoloji yaratıldı ki, iltica belgesi olmayan mültecilerin toplum için bir tehlike arz ettiği yönünde çarpık bir algıya neden oluyor. Bu zihniyetin herhangi bir insani boyutu yok. Devletin tepkisi ise tutuklama, hapsetme ve sınır dışı etme şeklinde işliyor. İnsan yaşamına uygun olmadığı için sivil toplum örgütleri ve hükümetlerarası mülteci kuruluşları tarafından sık sık kınanan mülteci tesisleri durumu çok iyi örnekliyor. Bu tesislerdeki bazı çalışanlar karşılaştıkları içler acısı durumdan derinden etkilense bile sistemin çarkları acımasızca dönmeye devam ediyor. Bu değişmeli.

Sisam’da birçok kişinin Wasim’e ve ailesine olanlar yüzünden utanç duymasına neden olan, bu düşüncelerle uygulamaların yayılma şeklidir. Wasim köşeye sıkışan ailesine yardım bulmak için onları yalnız bırakarak denize açılmış ve sahil boyunca yüzerek küçük bir ev bulmuş. Yüzerken yanından geçen küçük balıkçı teknelerinden bağırarak yardım istemiş. Bazıları sesini duyup ona yaklaşmış, ama mülteci olduğunu görünce geri dönmüşler. Genç bir arkadaşım soruyor: “Böyle bir şey yapabilecek noktaya nasıl geldik?”

Bu sorunun cevabı ne yazık ki Yunan devletinin (hepsini olmasa da) halkın büyük kısmını mültecilere yardım edemeyecek kadar korkutmuş olmasıdır. Büyük olasılıkla Wasim’e sırt çeviren balıkçılar da ona yardım ederlerse teknelerine el konulacağından çekindi. Yasadışı mültecileri arabasına aldığını anlayınca devlet arkadaşlarımızdan birinin arabasına el koymuş, daha sonra satmıştı. Tanıdığımız yaşlı bir kadın ise işlettiği küçük pansiyona dört İranlı mülteci gelip ertesi gün kendilerini Atina’ya götürecek feribota binmeden önce geceyi pansiyondaki odalardan birinde geçirmek istediğinde korkuya kapılmıştı. Kadın mültecilere yardım etti ama, yetkililer durumu öğrenirse geçim kaynağından olmaktan korkuyordu.

Bu yazın başında, Sisam’da iki yasadışı mülteciye kalacak yer sağlayarak “yasadışı misafirperverlik” yaptıkları için gerekli belgelere sahip iki Pakistanlı mülteci hakkında soruşturma başlatıldı. İnsanları tedirgin etmek, onları insanlıktan çıkacak kadar korkutmak ayıptır. Burada yaşanan bu. Bu hoşgörülemez ve hoşgörülmemelidir de.
Bu arada, Wasim kedere boğulmuş durumda. Tek istediği ailesini güvenli bir ortama götürmekti, oysa onları ölüme götürdü. Wasim ve onun gibi yasadışı yollarla gelen binlerce yoksul mülteci için, insanların ölümüne neden olan, insanlık onurunu kıran ve hepimizin insanlığından bir parça götüren politikaları, uygulamaları ve ideolojileri değiştirecek yollar bulmak zorundayız.

Cezayirli Sofiane Ait Chalalet yedi yıl önce Sisam’a mülteci olarak geldi. Chris Jones ise aslen Britanyalı ve 30 yıl boyunca İngiliz üniversitelerinde sosyal bilimler alanında ders verdikten sonra, 6 yıl önce Sisam’da yaşamaya başladı. Burada Sisam’da yaşanan insani krizin günlük hayata etkisi ve Yunanistan’da sıkışıp kalan mültecilerin kaderiyle ilgili yazılar yazıyorlar.

Like this: